Witaminy w paszy. Ważna precyzja w doborze dawki

19 KWI, 2021 GODZ: 11:39

Powszechnie uważa się, że niedobór witamin w diecie drobiu niesie ze sobą szereg ryzyk mogących przyczynić się do zachwiania opłacalności produkcji. Niestety, bardzo często zapomina się, że nadmiar witamin również może skutkować niechcianymi konsekwencjami, typu: choroby, zmniejszone wagi ciała, nadmierne upadki w stadzie. Skrupulatne znalezienie granicy między nadmiarem a niedoborem witamin staje się warunkiem koniecznym prowadzącym do mądrej i efektywnej hodowli. Specjaliści do spraw żywienia Cedrob Pasze z największą precyzją  opracowują receptury paszowe po to, by hodowla drobiu przynosiła wymierne rezultaty. 

Coraz bardziej zintensyfikowany system produkcji zwierzęcej wymaga wzbogacania paszy w dodatki witaminowe. W przeciwieństwie do ptaków żyjących na wolnym wybiegu, które w naturalny sposób mogą uzupełniać pożywienie o związki mineralne i witaminy, ptaki przebywające cały czas w kurniku – wymagają uzupełnienia witamin.

- Przez pojęcie prawidłowe żywienie powinniśmy rozumieć taką wielkość witamin, która pokrywa zapotrzebowanie, ale nie przekracza górnej granicy.  Przekroczenie bezpiecznej dawki może prowadzić do zagrożenia zdrowia,  a niekiedy nawet życia. Nadmiar skutkuje nie tylko schorzeniami ptaków, ale też zwiększeniem kosztu ich odchowu  – mówi Andrzej Schodowski, zastępca dyrektora ds. logistyki, zakupów i sprzedaży Cedrob Pasze. - Uzyskanie efektu ekonomicznego jest dziś podstawą prowadzenia hodowli drobiu, a osiągnąć go można dzięki rozsądnemu stosowaniu wszelkich dodatków, w tym witamin, ponieważ – co należy mocno podkreślić - objawy ich niedoboru i nadmiaru bywają podobne. 

Witamina A na dobry wzrok i zdrowe upierzenie

Grupę witamin rozpuszczalnych w tłuszczach otwiera witamina A - alkohol, który występuje w formie estrów kwasów tłuszczowych. Gdy pasza ma dostęp do tlenu i jest przechowywana w dużej wilgotności, witamina A często ulega rozkładowi. Do rozkładu przyczynia się też podwyższona temperatura otoczenia i kontakt ze zjełczałymi tłuszczami oraz z solami mineralnymi, typu sole żelaza, czy manganu. Aby zabezpieczyć witaminę  A przed rozpadem należy wzbogacić paszę o witaminą E i inne przeciwutleniacze, które zwalniają szybkość rozkładu.

Objawy niedoboru witaminy A nie pojawiają się od razu, lecz dopiero po około 2-3 tygodniach. Ptaki zaczynają cierpieć na zmniejszenie grubości skóry, nierówności w rozwoju upierzenia, czy zaburzenia układu nerwowego. Obserwuje się u nich brak koordynacji ruchowej i apetytu, może wystąpić zapalenie przewodu pokarmowego skutkujące wodnistymi odchodami. Niedobory witaminy A nierzadko oddziałują również na układ oddechowy i moczopłciowy. Ptakom karmionym paszą  z  niedoborem tej witaminy mogą dolegać stany zapalne spojówek, a także przekrwienia oczu i sklejanie powiek prowadzące nawet do ślepoty.  Ponadto niedobór zmniejsza liczbę znoszonych jaj, obniża wylęgowość, a u zarodków mogą powstać wady układu krążenia, szkieletu a nawet zwyrodnienia mózgu, rdzenia kręgowego bądź nerwów.

Nadmiar witaminy A może z kolei blokować przyswajanie witaminy D i powodować krzywicę. Najbardziej narażone na skutki przedawkowania są młode osobniki.

Witamina D - aby wyeliminować deformacje kostne

Witamina D występuje w formach witaminy D1 (kalcyferol), D2 (ergokalcyferol), D3 (cholekalcyferol). Pierwszą z form spotkamy głownie w rybim tłuszczu, mączce rybnej, w jajach, mleku i jego przetworach. Witamina D2 występuje głównie w roślinach a witamina D3 powstaje w tkance skórnej ssaków i ptaków – szczególnie intensywnie w nieopierzonych partiach skóry. U młodych ptaków braki witaminy D powodują liczne deformacje kostne – zgrubienia nasad i chrząstek łącznych żeber, nasad piszczeli i kości udowej, pogrubienie mostka, czy nawet rozmiękczenie dzioba. U indyków i kur brak tej witaminy powoduje dyschondroplazję objawiającą się utykaniem czy nawet przysiadaniem na skokach. Brak witaminy D u dorosłych osobników powoduje zmniejszenie przyswajania składników mineralnych przez kości skutkujące ich łamliwością.  Skorupa znoszonych jaj staje się cienka, krucha, zmniejsza się nieśność i wylęgowość. U kaczek niedobory powodują zakrzywienie dzioba. Co ważne, w procesie poszukiwania przyczyn wymienionych objawów, należy sprawdzić w paszy również poziom wapnia i fosforu, gdyż ich niedobory mogą wywoływać takie same objawy, jak niedobory witaminy D.

Nadmiar witaminy D, nazywany hiperwitaminozą, może doprowadzić do obniżenia napięcia mięśniowego, nerwowości, braku apetytu i utraty masy ciała. Wyższy jej poziom w organizmie może skutkować także nadciśnieniem i pękaniem naczyń krwionośnych, gdyż zbyt duża ilość witaminy D3 powoduje odkładanie wapnia w narządach wewnętrznych, głównie w nerkach, płucach, sercu.  

Witamina E – najważniejszy antyoksydant

Witamina E jako główny przeciwutleniacz rozpuszczalny w tłuszczach chroni błony komórkowe i zwiększa ich przepuszczalność. Bierze udział w syntezie białek hemowych (cytochromów, hemoglobiny). U kur stymuluje reakcje immunologiczne, podnosi odporność organizmu na zakażenia wirusowe i bakteryjne, zwiększa aktywność makrofagów, a także wzmacnia ściany naczyń krwionośnych.

Witamina E jest syntetyzowana tylko przez rośliny.  Uważa się, że niebezpieczeństwo zatrucia nią jest mniejsze, ponieważ, jako najaktywniejszy biologiczny przeciwutleniacz, szybciej się zużywa. W badaniach stwierdzono, że zbyt duże dawki powodują u kurcząt zahamowanie wzrostu i obniżenie wartości hematokrytu.

Brak odpowiedniej ilości witaminy E u młodych ptaków powoduje skazę wysiękową, obrzęki na skórze oraz wysięki w jamie osierdziowej i encefalomację, objawiającą się u ptaków kłopotami z utrzymaniem pionowej postawy i trudnościami w poruszaniu się. Ptaki stają się osowiałe, podpierają się dziobami, nie mają apetytu. W ich żołądkach występują ogniska martwicze, tworzą się nadżerki na błonie śluzowej. W jelitach powstają wybroczyny i nieżytowe stany zapalne. Obniżone wartości witaminy E w organizmach ptaków mają ujemny wpływ na wylęgowość, powodując obumarcie zarodków w początkowym etapie inkubacji.

Witamina K – by nie pękały naczynia

Witamina K występuje w zielonkach, ziemniakach, nasionach roślin strączkowych i mączce rybnej. Nie jest szkodliwa nawet w bardzo dużych ilościach. . Niedobór witaminy K powoduje natomiast zaburzenia w krzepnięciu krwi oraz łatwe pękanie naczyń krwionośnych. U ptaków występują wybroczyny podskórne, krwawe wylewy w jamie ciała i krwiste plamy w jaju. Przy długotrwałych niedoborach może dochodzić nawet do wybroczynowości w mięśniach piersiowych, na skrzydłach i kończynach, a ptaki stają się anemiczne z powodu częściowej utraty krwi.

W przypadku niosek w stadach reprodukcyjnych nieodpowiednia ilość tej witaminy może doprowadzić do zwiększonej umieralności zarodków w końcowej fazie inkubacji. Pisklęta, wylężone z jaj niosek żywionych paszą z niedoborem witaminy K, są narażone na krwotoki, nawet przy zakładaniu im znaczników pisklęcych.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie – też należy uważać

Powszechnie uważa się, że nadmiar witamin rozpuszczalnych w wodzie, nie jest szkodliwy. Jednakże, nawet te witaminy wykazują niekorzystny wpływ na zdrowie, gdy są stosowane powyżej zalecanej normy. Ich szkodliwość jest jednak mniejsza, aniżeli witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Spośród witamin rozpuszczalnych w wodzie, witamina C pełni funkcję nadrzędną. Wpływa bezpośrednio na procesy odpornościowe i generuje powstawanie przeciwciał. Jej rola jest szczególnie istotna zwłaszcza w niekorzystnych warunkach atmosferycznych oraz przy przegrzaniu organizmu, przeziębieniu, czy zatruciu np. mikotoksynami bądź zjełczałymi tłuszczami. Do pozostałych funkcji witaminy C należy wspomaganie syntezy kolagenu i zapobieganie znoszeniu jaj z cienkimi skorupkami.

Większość ptaków w odróżnieniu od człowieka i ssaków naczelnych potrafi syntetyzować witaminę C we własnym organizmie. Ten proces dokonuje się na drodze przemian D-glukozy zachodzących w wątrobie, nerkach lub w ścianach jelita. Ewentualne niedobory tej witaminy bywają spowodowane najczęściej takimi czynnikami, jak wiek, płeć, gatunek ptaków oraz warunki utrzymania.   Znacznego uzupełniania poziomu witaminy C w organizmie wymaga drób na fermach hodowlanych, gdzie ptaki narażane są na stres związany z dużą obsadą i przegrzaniem. Badania potwierdzają, że dodanie witaminy C do mieszanki paszowej zwiększa nieśność drobiu i wpływa na prawidłową budowę skorupy jaja oraz przyczynia się do powstawania kolagenu.

Według specjalistów ds. żywienia, dla uzyskania prawidłowych wyników wzrostu i rozwoju drobiu optymalna ilość witaminy C mieści się w granicach 100-300 mg na 1 kg paszy. Dawkę tę należy odpowiednio zwiększyć, gdy ptaki zostają narażane na stres.

 Zdecydowane nadwyżki witaminy C mogą powodować z kolei większe wydalanie kwasu moczowego, wywoływać biegunki, nasilać bóle kostne, a nawet zmniejszać wchłanianie witaminy B 12.

Duże ilości witamin z grupy B mogą wywoływać biegunki i prowadzić do neuropatii. Przyspieszają też tętno i prowadzą do ogólnego osłabienia. Braki zaś skutkują skręceniami, skurczami, zaburzeniami w tworzeniu czerwonych i białych krwinek, odbarwieniem piór, kulawizną, sztywnością szyi i drżeniem opuszczonych skrzydeł.

 U indyków obserwuje się zaburzenia rozwojowe chrząstek i anemię. Ptaki te są szczególnie wrażliwe na brak witaminy B6. Z kolei jej nadmiar wpływa niekorzystnie na obwodowy układ nerwowy, powodując jego uszkodzenie. Występuje również silne swędzenie skóry i skurcze przewodu pokarmowego.

Witamina B12 (kobalamina) nie wykazuje toksyczności przy nadwyżce, jednak jej niedobór powoduje już poważny problem w postaci koprofagii (zjadanie pomiotu).  Zapotrzebowanie na witaminę B12 jest uzależnione od ilości tłuszczu, kwasu pantotenowego, białka, choliny, kwasu foliowego i metioniny. Witamina B12 składa się na strukturę enzymów – również tych, które biorą udział w syntezie kwasów nukleinowych i aminokwasu metioniny. Według najnowszych danych, poprzez dodanie tej witaminy do paszy można wpływać na intensywność wzrostu ptaków.

Eksperci zwracają uwagę, że zapotrzebowanie na witaminy uzależnione jest od szeregu różnych czynników, w tym gatunku i wieku ptaków i może ulegać zmianom w zależności od składu mieszanki paszowej, w tym tłuszczu, białka, aminokwasów czy węglowodanów. Niestety nieodpowiednia obsada i warunki zootechniczne to dla ptaków czynniki  stresogenne. Wówczas zwiększeniu ulega zapotrzebowanie tych organizmów na witaminy.

 Chcąc zatem prowadzić efektywną hodowlę drobiu warto zaufać specjalistom, którzy we właściwy sposób dobiorą dawki pokarmowe a także doradzą w innych kwestiach zootechnicznych. Takie wsparcie od lat zapewniają swoim Klientom doradcy żywieniowi Cedrob Pasze.

– W ubiegłym roku sprzedaliśmy 1mln 215 tys. ton mieszanek paszowych, które trafiły na największe fermy drobiu w Polsce. Potwierdza to, że nasze produkty są doceniane na rynku i chętnie wybierane. Ptaki osiągają bardzo dobre wyniki wagowe, przy równocześnie niskim zużyciu paszy Stosujemy komponenty najwyższej jakości - tylko od sprawdzonych dostawców, a zboża wyłącznie od polskich Rolników – wymienia Andrzej Schodowski. - Oznacza to, że finalny produkt, który trafia na nasze stoły jest lekkostrawny i zawiera wszystkie wartości odżywcze, które powinno zawierać białe mięso – najlepsze źródło białka w zdrowej diecie człowieka.



Źródło:

  •  „Drobiarstwo niekonwencjonalne” Teresa Majewska
  •  „Kury nioski potrzebują witamin. Proste, ale…, cz. I” dr Andrzej Konarkowski
  • „Witaminy jako niezbędny składnik diety pokarmowej drobiu” dr inż. Henryka Grażyna Korytkowska
Pozostałe aktualności

Zimowy skup zbóż trwa w najlepsze

Ani ujemne temperatury powietrza, ani śliska nawierzchnia dróg nie są w stanie przeszkodzić samochodom Cedrob Pasze w dotarciu do Klienta. Tylko w ciągu pierwszych zimowych miesięcy...

19 LUT, 2021 GODZ: 13:44

Cedrob Pasze w 2020r.: Zysk mimo trudności

Trudny, dynamiczny, niepewny – taki był rok 2020 w branży mięsnej i paszowej. Zamknięte lokale gastronomiczne, hotele, szkoły, ograniczone lokalne i zagraniczne rynki zbytu… Wszystko...

29 STY, 2021 GODZ: 11:33

Cedrob Pasze rozszerza sieć magazynów zewnętrznych

Niemojki 223 A (powiat łosicki) to adres nowego magazynu zewnętrznego, który wraz z początkiem listopada pojawił się w strukturze Cedrob Pasze. Tym samym do rozbudowanej sieci magazynowej...

25 LIS, 2020 GODZ: 14:08